Zijn extra veiligheidsvoorzieningen écht nodig bij een cobot?

Regelmatig krijgen we dan de reactie: “Maar hoezo? Cobots zijn toch speciaal ontworpen om veilig mét en naast mensen te werken?”

Dat klopt absoluut. De cobot zelf is ontworpen om collaboratief te werken, maar bij de automatisering van een proces kijken we naar de totale toepassing. Veiligheid stopt namelijk niet bij de robotarm alleen. Om te bepalen of een opstelling veilig is, moet het volledige plaatje in kaart worden gebracht.

Welke factoren bepalen de veiligheid?

We voorzien voor iedere cobotinstallatie een bijhorend CE-dossier. Om de veiligheid te garanderen van iedere installatie die we integreren, is het voor ons belangrijk om veiligheid al mee te nemen tijdens het eerste verkoopsgesprek. Bij de start van ieder traject stellen we de klant en onszelf dan ook een reeks van cruciale vragen:

• Wat heeft de cobot vast: een robotarm mag dan wel veilig stoppen bij weerstand, maar als deze een scherp mes, een heet onderdeel of een zware zak van 20 kg vasthoudt, verandert het risicoprofiel volledig. Het product en de grijper bepalen in grote mate welke gevaren kunnen ontstaan bij een onverwacht contact.
• Snelheid en beweging: De snelheid, versnelling en bewegingsrichting van de cobot hebben een grote invloed op de mogelijke impact. Ook de positie van de beweging ten opzichte van de operator speelt een belangrijke rol. Een beweging op lage hoogte en beperkte snelheid brengt bijvoorbeeld andere risico’s met zich mee dan een snelle beweging waarbij de grijper zich op ooghoogte van een medewerker bevindt.
• De omgeving: Een veilige cobottoepassing houdt rekening met de volledige omgeving waarin de robot werkt. Welke handelingen voert de cobot uit? Hoe vaak komen operatoren in de buurt van de installatie? Zijn er andere bewegende elementen aanwezig, zoals transportbanden of machines? Waar kunnen mogelijke knelpunten ontstaan tussen de cobot, het product en de omgeving?
• Ontwerp van de grijper: Bij cobotapplicaties krijgt de grijper vaak minder aandacht dan de robot zelf, terwijl dit in de praktijk één van de belangrijkste veiligheidscomponenten is. De grijper is immers het onderdeel dat zich het dichtst bij de operator bevindt en bij een eventuele aanraking als eerste contact maakt. Een veilig ontworpen grijper heeft daarom afgeronde hoeken, vloeiende overgangen en een zo compact mogelijke vorm. Scherpe randen, uitstekende bouten of puntige constructiedelen verhogen het risico op snij- of stootletsels en kunnen de impact bij een onverwacht contact aanzienlijk vergroten.

Een veilige cobotoplossing ontstaat dus door alle elementen samen te bekijken. Omdat geen enkel proces hetzelfde is, voeren wij bij aanvang van ieder project een grondige risicoanalyse uit. Zo bepalen we exact wat er nodig is om de applicatie 100% veilig te maken volgens de geldende ‘ISO 10218-1:2025 Robotics Safety requirements’ normen.

Optimalisatie cyclustijd van installatie

Naast veiligheid speelt ook productiviteit een grote rol bij de keuzes die we maken.

Als een cobot uitsluitend op collaboratieve snelheid draait, verlies je vaak kostbare cyclustijd. En plaats je alleen een veiligheidsscanner? Dan zal de cobot telkens vertragen of stoppen zodra er een operator voorbijloopt. In een drukke fabriekshal betekent dat een continu haperend proces.

Daarom kiezen we in de praktijk vaak voor een hybride aanpak: een combinatie van veiligheidsscanners én fysiek veiligheidshekwerk.

Een praktijkvoorbeeld

Bij een PalCobot palletiseeropstelling zorgt deze combinatie voor het beste van twee werelden:

1. Maximale snelheid: dankzij het afschermende hekwerk kan de cobot op een hele kleine footprint continu op maximale productiesnelheid doordraaien.
2. Veiligheid tijdens interventie: pas wanneer een operator de zone betreedt voor een palletwissel, schakelt de scanner de cobot automatisch terug naar een vertraagde, veilige collaboratieve snelheid.

Op deze manier hoeft de productie nooit stil te liggen, blijft de benodigde vloeroppervlakte minimaal én is de veiligheid van jouw medewerkers gegarandeerd.

Conclusie

Een cobot is collaboratief, maar een cobot-applicatie is dat pas als het totale proces veilig is ingericht. Met een doordachte risicoanalyse en de juiste veiligheidsvoorzieningen haal je het maximale rendement uit je automatisering zonder in te boeten op veiligheid.